Cliciwch yma am weddill yr erthygl

Prosiect Eryri

Seiliwyd ar erthygl ar gyfer Cylchgrawn Cymdeithas Hanes Teuluoedd Gwynedd. Chwefror 16 2012  Awdur: John Townsend

DYDDIO HEN DAI CYMREIG: PROSIECT ERYRI 2004-07

Fe fydd rhai ohonoch chi'n cofio bod Prosiect Dendrocronoleg Cymdeithas Hanes Beddgelert wedi'i gynnal rhwng 2004-07 cyn i Brosiect Dendrocronoleg Gogledd Orllewin Cymru 2009-12 ddechrau. Nod y prosiect cynharach yma oedd dyddio amrywiaeth cynrychioladol o dai yn chwe chymuned Eryri mewn ardal yn canolbwyntio ar Feddgelert. Dechreuodd y Gymdeithas gasglu hanesion tai sy'n rhoi dyddiadau blwyddgylch yn eu cyd-destun, a chynhyrchwyd taflen ddwyieithog yn cofnodi rhai o ganfyddiadau'r prosiect. Mae'r canlyniadau wedi ymestyn i raddau helaeth yr amrediad o dai a ddyddiwyd yn bendant yng ngogledd orllewin Cymru, a gellir crynhoi canfyddiadau'r prosiect fel a ganlyn:

Mae'r tai nenffyrch yn perthyn i'r cyfnod rhwng 1400-1550 a sefydlwyd yng Nghymru'n barod drwy ddefnyddio dendrocronoleg;

Mae'r tai aml-lawr cynharaf yn null Eryri'n dyddio o tua 1550 (cf y dyddiad 1547/8 a gafwyd ar gyfer Cae-glas;

Daw'r tŷ Eryri clasurol aml-lawr llawn mewn dwy uned gyda simneiau ar y pen a grisiau lle tân (fel arfer) yn fwy cyffredin o'r 1570au ymlaen, cyfnod o ailadeiladu sy'n gorgyffwrdd â'r adeiladau newydd a'r addasiadau o hanner tai mewn mannau eraill yng Nghymru a Lloegr.

Roedd y tai aml-lawr llawn yn null Eryri yn cydfodoli â thai â chroglofft, gyda neuadd agored a simnai yn y pen ac ystafell allanol gyda chroglofft. Yn eu ffurf gynharaf, mae'n ymddangos fod y tai nenffyrch â chroglofft yn rhywbeth rhwng tai neuadd a'r tŷ Eryri aml-lawr; efallai mai Gorllwyn Uchaf, dyddiedig 1533, yw'r enghraifft gynharaf o hyn. Yn aml bydd y math yma o gynllun wedi'i guddio gan lawr ar ben un arall yn y neuadd ond mae'n debyg ei fod yn gyffredin ar un adeg. Efallai bod y math croglofft wedi goroesi yn eithaf diweddar yn y tai fferm bwthyn llai.






NODWCH FOD Y TAI YN Y PROSIECT YN BREIFAT AC NAD OES UNRHYW EIDDO’N DERBYN PLANT




Elusen Gofrestredig Rhif: 1131782      Dendro 09 © Hawlfraint. Cedwir pob hawl.  Polisi Preifatrwydd| Telerau defnyddio