DENDROCHRONOLEG

Astronomer A. E. Douglass, founding father of Dendrochronology, photographed at the Steward Observatory with Director K. Lundmark in the 1930s

Drill for dendrochronology sampling and growth ring counting

BETH YDYW

Mae Dendrocronoleg (dod o hyd i ddyddiad torri coeden drwy ddyddiad blwyddgylch) yn gweithio drwy ddefnyddio’r amrywiaeth yn lled y cylchoedd tyfiant blynyddol fel y cawsant eu dylanwadu gan hinsawdd oedd yn gyffredin i ardal eang. Yr amrywiaethau hyn a achoswyd gan yr hinsawdd syn fodd i briodoli dyddiadau calendr i goed na chawsant eu dyddio wrth eu cymharu  dilyniant a ddyddiwyd yn bendant. Os yw darn o goeden yn gyflawn hyd at ymyl y rhisgl yna gellir pennu dyddiad torrir goeden yn fanwl gywir. Bydd craidd tenau’n cael ei dynnu ar draws cylchoedd tyfiant blynyddol y coed, heb beri niwed i’w cryfder nau sefydlogrwydd.

PAM EI FOD YN CAEL EI DDEFNYDDIO

Defnyddiwyd cynlluniau tai weithiau dros gyfnod hir. Oherwydd hynny dim ond bras awgrym yw nodweddion pensaernol o ddyddiad tŷ gan nad oes modd gwybod a oedd adeilad y cyntaf neu’r olaf a luniwyd i’r cynllun hwnnw, neu pa mor gyflym y lledaenai ffasiynau cynllun newydd mewn ardal.

Fodd bynnag byddai rhywun oedd yn bwriadu adeiladu tŷ yn torri neu’n prynu digon o goed mawr, rhai derw fel arfer, ac yna’n eu casglu ar y safle i adeiladur to ar prif elfennau eraill. Gan fod coed wedi ei sychu’n rhy galed i’w weithio a’i siapio, defnyddiwyd coed heb ei sychu mewn tai a adeiladwyd cyn c.1650. Oherwydd hynny byddai’r adeiladau cynnar hyn wedi cael eu codi’n fuan iawn ar i dyddiad diweddaraf torri’r prif goed. Gall cael y dyddiad torri ar gyfer prif drawstiau’r to roi gwybodaeth ddefnyddiol i ni am ddyddiad codi adeilad, a gellir gwneud cymariaethau wedyn mewn perthynas  lledaenu’r math yna o adeilad neu arddull y gwaith coed mewn ardal, gan ddefnyddio tai sydd wedi goroesi heb newidiadau sylweddol.


NODWCH FOD Y TAI YN Y PROSIECT YN BREIFAT AC NAD OES UNRHYW EIDDO’N DERBYN PLANT




Elusen Gofrestredig Rhif: 1131782      Dendro 09 © Hawlfraint. Cedwir pob hawl.  Polisi Preifatrwydd| Telerau defnyddio